Op 12 november 2026 maakte Nvidia bekend dat Jensen Huang per direct opstapt als ceo en bestuurslid van het chipbedrijf. Financieel directeur Colette Kress neemt de leiding tijdelijk over, terwijl het bestuur intern en extern zoekt naar een vaste opvolger. Een reden voor het vertrek gaf Nvidia niet.
Huang leidde het bedrijf ruim dertig jaar en was voor buitenstaanders vrijwel synoniem met Nvidia. Juist daardoor roept zijn vertrek een vraag op die elke raad van bestuur zich zou moeten stellen: hoe sterk is een organisatie als het boegbeeld wegvalt? De Amerikaanse onderzoeker Jim Collins schreef daar al in 2001 over, met zijn begrip Level 5-leiderschap.
Wat Jim Collins onderzocht
Collins werd bekend met Built to Last (1994, samen met Jerry Porras) en vooral met Good to Great (2001). Voor dat laatste boek zocht zijn team naar bedrijven die van middelmatige naar langdurig uitzonderlijke resultaten waren gegroeid. Van de 1.435 bedrijven op de Fortune 500-lijst die als kandidaat werden bekeken, haalden er maar elf de selectie voor het onderzoek. Die elf vergeleek hij met vergelijkbare bedrijven uit dezelfde sector die die sprong niet maakten.
Een van de opvallendste uitkomsten ging over de top. Op het moment van de omslag hadden alle elf bedrijven een leider die niet paste in het beeld van de charismatische, zichtbare ceo. Collins noemde dat type Level 5.
Bescheidenheid en een sterke wil
Collins onderscheidt vijf niveaus, van een bekwame individuele medewerker tot de effectieve leider op niveau 4, die een duidelijke visie neerzet en mensen meekrijgt. Het vijfde niveau voegt daar een paradoxale combinatie aan toe: persoonlijke bescheidenheid en een onverzettelijke wil. Level 5-leiders zijn wel degelijk ambitieus, maar hun ambitie richt zich op de organisatie en niet op zichzelf.
Collins beschrijft dat met het beeld van het raam en de spiegel. Gaat het goed, dan kijken deze leiders uit het raam en geven ze anderen de eer. Gaat het mis, dan kijken ze in de spiegel. Een bekend voorbeeld uit zijn onderzoek is Darwin Smith, die Kimberly-Clark twintig jaar leidde en het bedrijf zonder veel ophef ombouwde van papierproducent tot maker van consumentenproducten.
Waarom opvolging de echte toets is
Het verschil tussen niveau 4 en niveau 5 wordt vaak pas zichtbaar na het vertrek van de leider. Collins zag dat Level 5-leiders hun opvolgers in een positie brachten om nog meer te bereiken. Leiders die vooral om hun eigen rol draaiden, lieten juist vaak een organisatie achter die zonder hen vastliep. Collins spreekt in dat verband van een genie met duizend helpers: zolang het genie er is, gaat het goed, maar de helpers hebben nooit geleerd zelf richting te geven.
Voor bestuurders en commissarissen is dat een praktische les. Opvolging is geen klus voor het laatste jaar van een ceo, maar een doorlopende taak. Een paar vragen helpen om het risico te zien. Worden belangrijke beslissingen ook genomen als de topman er niet bij is? Zijn er twee of drie interne kandidaten die over een paar jaar de leiding kunnen nemen? En is de strategie vastgelegd in hoe de organisatie werkt, of vooral in het hoofd van één persoon?
Nvidia lijkt op papier voorbereid: het bestuur benoemde direct een interim-ceo en een eerste voorzitter van de raad van bestuur, en stelt dat de bedrijfsvoering en de productplanning doorgaan. Of de organisatie echt zonder haar boegbeeld kan, moet de komende tijd blijken. Collins zou zeggen dat het antwoord al jaren eerder is bepaald, door wat de leider in die periode aan zelfstandigheid heeft opgebouwd. Hoe dat in de praktijk werkt, zie je ook bij de directiewissel bij arbodienst Richting waarbij de oprichters de leiding bewust aan eigen mensen overdroegen.
Aansluitende managementmodellen
Het egelconcept is een tweede idee uit Good to Great. Het gaat om de overlap tussen drie vragen: waar ben je gepassioneerd over, waarin kun je de beste ter wereld zijn en wat drijft je economische motor? Een organisatie die dat antwoord helder heeft, is minder afhankelijk van de intuïtie van één leider, omdat de koers voor iedereen te volgen is.
Het vliegwieleffect sluit daarop aan. Volgens Collins ontstaat een doorbraak niet door één grote actie van een sterke leider, maar door steeds opnieuw in dezelfde richting te duwen tot het wiel zelf vaart krijgt. Dat maakt resultaten minder kwetsbaar bij een wisseling aan de top.
Wie wil begrijpen hoe zo’n samenhang in een organisatie eruitziet, kan het 7S-model van McKinsey gebruiken. Het model laat zien dat strategie, structuur en systemen moeten aansluiten op gedeelde waarden, stijl en mensen. Ook het werk van Henry Mintzberg over wat managers werkelijk doen helpt om te zien welke taken een topman stilletjes draagt en wie die overneemt als hij vertrekt.
Aanleiding voor dit artikel is nieuws van Nvidia.

