Zo gebruik je de DESTEP-analyse in je scriptie

Zo gebruik je de DESTEP-analyse in je scriptie

“Essentially, all models are wrong, but some are useful.” Die zin van de Britse statisticus George Box, opgeschreven samen met Norman Draper in een boek over modelbouw uit 1987, is een goed vertrekpunt voor iedereen die aan een scriptie werkt. Een model als de DESTEP-analyse beschrijft de werkelijkheid nooit volledig. De waarde zit in wat je ermee doet: welke ontwikkelingen je kiest, hoe je ze onderbouwt en welke conclusies je eraan verbindt.

Juist daar gaat het in veel scripties mis. De DESTEP wordt dan een lange opsomming van trends die weinig met de onderzoeksvraag te maken hebben. Met een duidelijke plek in je scriptie en een paar vaste stappen voorkom je dat hij een verplicht nummer wordt.

Waar de DESTEP-analyse thuishoort in je scriptie

De DESTEP-analyse is een hulpmiddel om de macro-omgeving van een organisatie in kaart te brengen. Het gaat om ontwikkelingen waar de organisatie zelf weinig of geen invloed op heeft, maar die wel gevolgen hebben voor haar strategie. In een bedrijfskundige scriptie hoort de analyse daarom bij de externe analyse.

Vaak combineer je de DESTEP met het vijfkrachtenmodel van Porter. Dat model kijkt naar de bedrijfstak: concurrenten, klanten, leveranciers, nieuwkomers en vervangende producten. De DESTEP kijkt een niveau hoger, naar de bredere samenleving. Samen geven ze een redelijk volledig beeld van de buitenwereld. De uitkomsten gebruik je later als kansen en bedreigingen in de SWOT-analyse.

De zes factoren in het kort

DESTEP staat voor zes groepen omgevingsfactoren. Ze zijn bedoeld als zoeklicht, niet als hoofdstukindeling die je per se volledig moet vullen.

  • Demografisch: de opbouw en ontwikkeling van de bevolking, zoals leeftijd, huishoudens en spreiding over het land.
  • Economisch: koopkracht, inflatie, rente, werkgelegenheid en de groei van de branche.
  • Sociaal-cultureel: veranderende normen, waarden en gewoonten van mensen.
  • Technologisch: nieuwe technieken die producten, processen of verdienmodellen veranderen.
  • Ecologisch: klimaat, grondstoffen, energie en de aandacht voor duurzaamheid.
  • Politiek-juridisch: wet- en regelgeving, subsidies, belastingen en politieke stabiliteit.

Bij de sociaal-culturele factor lopen studenten het vaakst vast, omdat die zo breed is. Op de pagina over sociaal-culturele factoren lees je hoe je dat onderdeel afbakent.

DESTEP-analyse model voor je scriptie met demografische, economische, sociaal-culturele, technologische, ecologische en politiek-juridische factoren

Stap voor stap een DESTEP-analyse opbouwen

Begin bij je onderzoeksvraag

Een goede DESTEP begint niet bij de zes letters, maar bij de vraag die je scriptie moet beantwoorden. Onderzoek je of een organisatie een nieuwe markt moet betreden, dan zijn andere ontwikkelingen relevant dan wanneer je kijkt naar personeelstekorten. Leg in je onderzoeksopzet vast welke markt, welke regio en welke periode je bekijkt. Die afbakening voorkomt dat je hoofdstuk uitdijt.

Het is prima als niet alle factoren even zwaar wegen. Een softwarebedrijf heeft waarschijnlijk meer te maken met technologische en juridische ontwikkelingen dan met demografie. Leg dan kort uit waarom je een factor minder uitgebreid behandelt. Dat laat zien dat je bewust hebt gekozen.

Zoek bronnen die je begeleider accepteert

Een DESTEP staat of valt met de onderbouwing. Gebruik bij voorkeur bronnen als het CBS, de planbureaus, De Nederlandsche Bank, brancheorganisaties en overheidswebsites. Kijk naar de datum: een rapport van vijf jaar oud zegt weinig over de markt van nu. Noteer elke bron direct in de bronvermelding die je opleiding voorschrijft, zodat je achteraf niet hoeft te zoeken.

Een sterke scriptie gaat soms een stap verder dan beschrijven. Je kunt bijvoorbeeld de groei van een branche over meerdere jaren afzetten tegen de ontwikkeling van de economie als geheel. Zo zie je of een sector gevoelig is voor economische schommelingen, wat voor een opdrachtgever nuttige informatie is.

Vertaal elke trend naar een gevolg

Dit is de stap die het verschil maakt. Een trend op zichzelf zegt nog niets. Schrijf bij elke ontwikkeling op wat die betekent voor de organisatie die je onderzoekt, en of het een kans of een bedreiging is. Een handige vorm is: ontwikkeling, gevolg voor de organisatie, kans of bedreiging. Zo bouw je de brug naar je SWOT al tijdens het schrijven.

Bepaal wat het zwaarst weegt

Na het verzamelen heb je vaak tien tot twintig ontwikkelingen. Die kunnen niet allemaal even belangrijk zijn. Beoordeel ze op twee vragen: hoe groot is de impact op de organisatie, en hoe waarschijnlijk is het dat de ontwikkeling doorzet? Neem alleen de belangrijkste mee naar je SWOT en de confrontatiematrix. Daarmee wordt je analyse korter en tegelijk sterker.

Een voorbeeld: een fietsenwinkel met plannen voor e-bikes

Stel dat je onderzoek doet voor een regionale fietsenwinkel die meer wil inzetten op elektrische fietsen. De onderzoeksvraag is of de winkel daarvoor moet investeren in een eigen werkplaats voor accu’s en elektronica. Een uitgewerkte DESTEP zou er in grote lijnen zo uit kunnen zien.

Demografisch is de vergrijzing in Nederland relevant: oudere fietsers zijn een belangrijke doelgroep voor e-bikes en hebben behoefte aan service dichtbij. Economisch kijk je naar de koopkracht in de regio en naar de vraag of consumenten in onzekere tijden grote aankopen uitstellen. Sociaal-cultureel speelt de aandacht voor gezondheid en de keuze om korte ritten niet meer met de auto te maken.

Technologisch gaat het om de snelle ontwikkeling van accu’s en motoren, die onderhoud ingewikkelder maakt en specialistische kennis vraagt. Ecologisch past de e-bike bij het streven naar minder uitstoot in het verkeer. Politiek-juridisch is de fiscale regeling voor een fiets van de zaak interessant, omdat werkgevers daardoor een nieuwe klantgroep kunnen worden.

Vertaal je dit naar gevolgen, dan ontstaat een duidelijk beeld. De vraag naar onderhoud groeit, maar vraagt kennis die de winkel nu nog niet heeft. Dat is een kans als de winkel investeert, en een bedreiging als concurrenten of de fabrikanten zelf die service eerder aanbieden. Precies die conclusie neem je mee naar de SWOT en uiteindelijk naar je advies.

Veelgemaakte fouten in de DESTEP-analyse

De meest voorkomende fout is beschrijven zonder te concluderen. Een alinea over inflatie zonder uitleg over wat die betekent voor de onderzochte organisatie levert weinig op. Een tweede fout is het mengen van interne en externe factoren. Een tekort aan personeel binnen de organisatie is een zwakte; een krappe arbeidsmarkt in de hele sector is een externe ontwikkeling. Die twee horen op verschillende plekken in je analyse.

Ook zie je vaak dat studenten algemene trends opnemen die voor iedere organisatie gelden, zoals digitalisering, zonder ze concreet te maken. Vraag jezelf steeds af waarom deze ontwikkeling juist voor deze organisatie belangrijk is. Veel van dezelfde valkuilen komen terug in de SWOT; in het artikel over de meest gemaakte fouten in de SWOT-analyse lees je hoe je die vermijdt.

DESTEP of PESTEL?

Je begeleider vraagt misschien om een PESTEL in plaats van een DESTEP. Inhoudelijk zijn de modellen nauw verwant. De PESTEL splitst politieke en juridische factoren in twee aparte groepen en heeft geen aparte demografische factor; die valt daar meestal onder de sociale factoren. In Nederland is DESTEP in het hbo gebruikelijk, terwijl internationaal vaker de PESTEL wordt gebruikt. Wil je weten hoe die variant werkt, lees dan het artikel over de PESTEL-analyse. Welk model je ook kiest, de manier van werken blijft hetzelfde: afbakenen, onderbouwen, vertalen naar gevolgen en prioriteren.

Deel dit nieuws

WhatsApp
LinkedIn
Email

Ook interessant