Bijna driekwart van de werknemers weet niet hoeveel hun werkgever elke maand aan hun pensioen bijdraagt. Dat blijkt uit de Pensioenmonitor 2026, die Ipsos I&O uitvoerde voor Wijzer in geldzaken onder ruim duizend werkenden. Slechts 13 procent rekende pensioen bij de start van de huidige baan tot de drie belangrijkste arbeidsvoorwaarden. Salaris stond voor 67 procent in die top drie.
Dat is opvallend, want de verschillen tussen werkgevers zijn groot. In het rapport loopt het verschil in opgebouwd pensioen tussen twee vergelijkbare werknemers met een andere pensioenregeling over een hele loopbaan op tot zo’n 650.000 euro. Voor werkgevers roept dat een praktische vraag op: wat levert een goede pensioenregeling eigenlijk op, als bijna niemand weet wat die waard is?
Pensioen als hygiënefactor
De tweefactorentheorie van Herzberg helpt om die cijfers te duiden. Frederick Herzberg onderscheidde eind jaren vijftig twee groepen factoren. Hygiënefactoren, zoals salaris, arbeidsvoorwaarden en zekerheid, voorkomen ontevredenheid als ze goed geregeld zijn. Ze maken mensen alleen niet enthousiast over hun werk. Dat doen motivatoren: prestatie, erkenning, verantwoordelijkheid, het werk zelf en kansen om te groeien.
Pensioen past bijna schoolvoorbeeldig in de eerste groep. Weinig mensen gaan op maandagochtend met meer energie aan het werk omdat hun werkgever een royale premie betaalt. De cijfers uit de Pensioenmonitor bevestigen dat beeld: pensioen speelt bij de keuze voor een baan nauwelijks een rol en de meeste werknemers kennen hun eigen regeling niet.
Waarom een goed pensioen toch telt
Dat betekent niet dat pensioen er niet toe doet. Hygiënefactoren werken vooral als ze tekortschieten of als mensen gaan vergelijken. Het onderzoek laat zien wat er gebeurt als werknemers het verschil zien: 65 procent noemt dat schokkend of zorgwekkend. Van de mensen die pensioen niet in hun top drie hadden, zegt 40 procent daar achteraf enige tot veel spijt van te hebben.
Daar zit de bindende kracht. Een werknemer die weet dat zijn werkgever een goede regeling biedt, heeft een reden minder om te vertrekken. Een werknemer die ontdekt dat hij er bij een andere werkgever flink op vooruit zou gaan, heeft er een reden bij. Een sterke pensioenregeling motiveert dus niet, maar kan wel voorkomen dat goede mensen ontevreden raken en weggaan. Dat werkt alleen als medewerkers weten wat ze hebben.
Wat werkgevers ermee kunnen
De eerste stap is uitleggen. Laat bij een sollicitatie en in het jaarlijkse gesprek zien wat de werkgever aan pensioen bijdraagt, in euro’s en niet alleen in een percentage. Volgens de Pensioenmonitor vindt 64 procent het belangrijk dat werknemers die bijdrage eenvoudig kunnen inzien. Openheid over beloning sluit aan bij de bredere beweging naar loontransparantie.
De tweede stap is niet verwachten dat een goede regeling het motivatieprobleem oplost. Voor betrokkenheid moet een werkgever investeren in de motivatoren uit Herzbergs theorie: interessant werk, zichtbare erkenning, ruimte voor eigen verantwoordelijkheid en kansen om te leren. Pensioen en salaris leggen het fundament, maar daarop moet nog iets gebouwd worden.
Aansluitende managementmodellen
De piramide van Maslow ordent behoeften van basis tot zelfontplooiing. Pensioen raakt aan de behoefte aan zekerheid, een van de lagere lagen. Volgens Maslow komen hogere behoeften pas in beeld als die basis voldoende is geregeld, wat goed aansluit bij Herzbergs idee dat hygiëne op orde moet zijn voordat motivatoren effect hebben.
Het Total Rewards-model kijkt naar de totale beloning van een medewerker: salaris, secundaire arbeidsvoorwaarden zoals pensioen, maar ook ontwikkeling, werk-privébalans en erkenning. Het model helpt werkgevers om het hele pakket zichtbaar te maken. Dat is precies wat bij pensioen ontbreekt: de waarde is er wel, maar werknemers zien hem niet.
Het SCARF-model van David Rock laat zien dat mensen gevoelig zijn voor eerlijkheid en zekerheid. Ontdekken dat een vergelijkbare werknemer elders een veel beter pensioen opbouwt, raakt aan beide en kan het vertrouwen in de werkgever snel aantasten.
Aanleiding voor dit artikel is nieuws van Accountancy Vanmorgen.







